شعر فارسی آیات غمزه

امسال دهکده نفسش بویِ مرگ داشت

مرتضی امیری اسفندقه — Tue, 16 Dec 2025 05:20:00 GMT

نام من عشق است،آیا می شناسیدم؟
حسین منزوی

فرشی به زیرِ پایِ تو از سبزه زار بود
من بودم و تو بودی و فصلِ بهار بود

افتاده بود ماه، در آغوش جویبار
خیره، نگاه ما به دلِ جویبار بود

زلفت نمی گذاشت ببینم تو را درست
من تازه کار بودم و او کهنه کار بود

از من هزار پرسشِ پوشیده داشتی
انگار شب نبود که روزِ شمار بود

با هم گره زدیم به نرمی دو سبزه را
دل در درون سینه ی ما بی قرار بود

دستانِ ما به گرمیِ هم احتیاج داشت
چشمان ما به سُکرِ تماشا دچار بود

دل هایِ سر به راهِ من و تو در آن بهار
مانند باد کولی و بی بند و بار بود

با من کنار آمده بود آن شب آسمان
آن شب مرا بهشتِ خدا در کنار بود
::
زیرِ درختِ توتِ کهنسالِ دهکده
یک بوسه چیدم از دهنت؛ آبدار بود

رقصِ نسیم و هلهله ی جوی و بوسه، گل
جشنی به زیرِ توتِ کهن برقرار بود

یک قلبِ تیر خورده بر این تک درختِ پیر
از روز هایِ غربتِ من یادگار بود

بی کار یک نفس ننشستیم تا سحر
فصلِ بهار، فصلِ سفر، فصلِ کاربود

::
گفتی به غیرِ تو به کسی دل نبسته ام
گفتی ولی دروغ! دلت شرمسار بود

نورِ زُلالِ ماه و چراغِ نگاهِ تو
غیر از دروغِ تو همه چیز آشکار بود
::
رنگ از رخِ شکفته ی شب داشت می پرید
خورشید، نیمه رخ به سرِ کوهسار بود

خورشید، کنجکاو سَرَک می کشید و باز
وقت وداع و گریه ی بی اختیار بود

خورشید آمد و شبِ ما را سیاه کرد
خورشید آمد و دل ما در غبار بود
::
از دوردست، شیهه ی اسبی شنیده شد
ما را کدام حادثه در انتظار بود؟!

اسبی که آمد و به جدایی کشاندمان
اسبی که رفت و برد مرا! بی سوار بود!
::
امسال دهکده نفسش بویِ مرگ داشت
امسال مثلِ لاله دلم داغدار بود

امسال دارِ قالیِ ما بی شکوفه ماند
نعشِ هزار خاطره بر رویِ دار بود

یا گل نداده بود نهالِ گلی به باغ
یا چشم هایِ خیسِ من امسال تار بود

امسال آن درختِ تنومندِ توتِ پیر
باری نداد و داد اگر، مرگبار بود
::
ای دخترِ دهاتیِ شاداب و سربه زیر
امسال بی تو دهکده بی آبشار بود

شالِ سپید و صورتی و سبز و آبی ات
آویخته به سینه ی خشکِ کَوار بود

بی تو کدام چشمه؟ چه سبزه؟ کدام گل؟
کارِ دلِ یتیم من امسال زار بود
::
جای تو بود خالی و دستِ غریب من
بی روح و سرد، بر سرِ سنگِ مزار بود

من و تو مثل همیم ای زلال تاجیکی

مرتضی امیری اسفندقه — Tue, 16 Dec 2025 04:50:00 GMT

سفر مرا به درِ باغِ چند سالگی ام برد
سهراب سپهری

نشست و گفت: کجا می رویم ما یارا
سفر، برادر من، می برد کجا مارا؟

سلام کردم و کفتم شمال، تا دریا
به طنز گفت که ما دیده ایم دریا را

به لحن روشنِ تاجیک شرحمان می داد
شکوهِ شهرِ سمرقند را، بُخارا را

صفای لهجه ی گرمش به یاد می آورد
سرود هایِ متونِ کهن، اوستا را

نوای رودکی و فرّ و هنگِ فردوسی
سرودِ باربَد و زخمه ی نکیسا را
::
به رسم «بیت بَرَک» بین ما مشاعره بود
«صبا به لطف بگو آن غزال رعنا را»

به پارسّیِ سره، سرخوشانه، شعری خواند
چنان که وسوسه می کرد روح نیما را

فشرد دست مرا: «گپ بزن! بخوان!»گفتم:
«مجال نطق نمانده زبان گویا را»

به پاسِ گفت بخوان تا به گفته ی حافظ
«سرودِ زهره به رقص آورد مسیحا را»
::
سؤال کرد که: «دانای وخش مولاناست؟»
ندیده بود خودش را -بزرگِ دانا- را

به پاسخ آمده گفتم بپرس از آیینه
یقین که آینه حل می کند معّما را
::
تماس داشت مدام از دریچه ی اتوبوس
شمالِ سبز و رها را، شمال زیبا را

کجاست کوه دماوند؟ یک سره می گفت
نشان دهید به من آن بلند بالا را

نشان دهید که آتشفشانِ خاموشم
نشان دهید به من پیرِ پای برجا را
::
به وجد آمده بود از غرورِ بالغِ کوه
چه پیر کوه سترگی! خوشا تماشا را!

گریخت از من و با کوهِ پیر خلوت کرد
بهانه کرد ظریفانه تنگیِ جا را

چه قدر فاصله افتاد بین ما – گفتم-
نگاه کرد که بردار فاصله ها را

کدام فاصله آیا؟ مگو مگو بس کن
«فراغت از تو میسّر نمی شود مارا»

من و تو بر سر یک سفره نان نمک خوردیم
چگونه گُم کنم آن خاطرات پیدا را؟

گذشته ی من و تو، از شکوه سرشار است
بهل ندیده بگیرد، ببخش دنیا را

هنر به دست من و تو سپرده همسایه!
کلیدِ روشنِ دروازه های فردا را

«دوباره قسمتِ ابن السّلام خواهد شد»
اگر جنون نکنی باز عشقِ لیلا را
::
چه قدر صاف، چه بی تاب زمزمه می کرد
رفیق سنّی ما نامِ پاکِ مولا را
::
به انتهایِ سفر می رسیم، آنک شهر
چگونه تاب بیارم دوباره غوغا را؟

کجا مسافرِ شاعر؟ کجا؟ مرو، برگرد
بگیرد دستِ من، این دست هایِ تنها را
::
من و تو مثل همیم ای زلال تاجیکی
کدام فتنه جدا کرده، این چنین مارا؟

ای کاش کسی از تو خبر داشته باشد

مرتضی امیری اسفندقه — Mon, 15 Dec 2025 04:48:00 GMT

تاکی دل من چشم به در داشته باشد؟
ای کاش کسی از تو خبر داشته باشد

آن باد که آغشته به بویِ نفسِ توست
از کوچه ی ما کاش گذر داشته باشد

هر هفته سر خاک تو می ایم، امّا
این خاک اگر قرصِ قمر داشته باشد

این کیست که خوابیده به جای تو در این خاک؟
از تو خبری چند مگر داشته باشد

خاکستری از آن همه آتش، دل این خاک
از سینه ی من سوخته ترداشته باشد
::
آن روز که می بستی بارِ سفرت را
گفتی به پدر، هرکه هنر داشته باشد

باید برود، هر چه شود گو بشو و باش
بگزار که این جاده خطر داشته باشد

گفتی نتوان ماند از این بیش، یزیدی ست
هر کس که در این معرکه سر داشته باشد

باید بپرد هر که در این پهنه عقاب است
حتّی نه اگر بال و نه پر داشته باشد

کوه است دل مرد، ولی کوه نه هر کوه
آن کوه، که آتش به جگر داشته باشد

کوهی که بنوشد، بمکد، شیره ی خورشید
کوهی که ستاره، که سحر داشته باشد

آن کوه که نایاب ترین معدنِ دُر اوست
آن کوه که در سینه گهر داشته باشد

کوهی که جوابت بدهد هر چه بگویی
کوهی که در آن نعره اثر داشته باشد

کوهی که عبا باشدش از شعشعه ی نور
عمّامه ای از ابر به سر داشته باشد

آن کوه که یاقوت، که یاقوتِ شهادت
در دامنه، در کتف و کمر داشته باشد

این تاک که با خونِ شهیدان شده سیراب
تا چند، در آغوش، تبر داشته باشد

دردا اگر از خوشه ی این شاخه ی سرشار
بیگانه ثمر چیده و برداشته باش

باید بروم هرچه شود گو بشو و باش
بگذار که این جاده خطر داشته باشد

عشق است بلای من و من عاشقِ عشقم
این نیست بلایی که سپر داشته باشد
::
رفتی و من آن روز نبودم، دل من هم
تا با تو سرِ سیر و سفر داشته باشد

رفتی و زنت منتظرِ نو قدمی بود
گفتی به پدر «کاش پسر داشته باشد»

گفتی که پس از من چه پسر بود چه دختر
باید که به خورشید نظر داشته باشد

باید که خودش باشد، آزاده و آزاد
نه زور و نه تزویر و نه زر داشته باشد

::
اینک پسری از تو یتیم است در اینجا
در حسرت یک شب که پدر داشته باشد
::
برگرد، سفر طول کشید ای نفس سبز!
تا کی دل من چشم به در داشته باشد؟

از صبح تا شب، کار

مرتضی امیری اسفندقه — Mon, 15 Dec 2025 04:43:00 GMT

گلایه مندم اگر زیستن به مزبله را
خدا به پای من از عمر من حساب کند
غ. ر. شکوهی

از صبح تا شب، کار
شب تا سحر، بیدار

صبح از تَلَف لبریز
شب از اَسَف سر شار

در پیش رو درّه
در پشتِ سر دیوار

بی تابی و تردید
تنهایی و تکرار

از خوشتن مأیوس
از آینه بیزار

همواره ناموزون
همواره ناهموار

بی عارتر از ننگ
بی ننگ تر از عار

ناباوری، شبهه
آشفتگی، انکار

با زندگی درگیر
با مرگ در پیکار

با زندگی -این رند-
با مرگ -این عیّار.

حیران و سرگردان
در کوچه و بازار

با سنگ ها صحبت
با سایه ها، دیدار

دلشوره، ویرانی
آوارگی، آوار

هِی پّله، هِی پرده
هِی پیله، هِی پندار
::
گاهی، فقط گاهی
یک لحظه شاعروار

یک لحظه ی خالی
از هولِ کار و بار

آن هم پُر از تشویش
آن هم پر از آزار

یک لحظه، آن هم کور
یک لحظه، آن هم تار

یک لحظه و زخمی
یک لحظه و بیمار

یک لحظه و سنگین
یک لحظه و دشوار...
::
هاوار ای هاوار!
هاوار ای هاوار!

خانه ها، خانه های محقر

مرتضی امیری اسفندقه — Tue, 12 Aug 2025 04:41:00 GMT

خانه ها، خانه های محقر
خانه های خفه، خواب آور

خانه ها، خالی از پیک و پرواز
خانه ها، بی کلاغ وکبوتر

اهل خانه، چنان خانه خاموش
خانه چون اهل خانه مکدّر

خانه ها، سقف هایی شکسته
خانه ها، شیشه هایی مشجر

خانه ها،خواهر و مادر پیر
خانه ها، کو پدر؟ کو برادر؟

خانه ها، دردهای پیاپی
خانه ها، زخم های مکرر

خانه ها، خانه ها توسری خور
خانه ها، خانه ها، خاک بر سر

خانه ها، کُفریِ فقر و فاقه
خانه ها، ای خدا! ای پیمبر!

دور هم، عده ای سرشکسته
دور هم، جمع های مکسّر

دختران، نوعروسان شرمین
دختران، غنچه گل های پرپر

::

با شمایم، شما، خانه ها، ها!
خانه های مکافات پرور

خانه های چنین گوشِتان باز
خانه های چنین چشمتان تر

خانه های چنین در کسالت
از سرِ صبح تا شب، شناور

خانه های چنین غرقه در لوش
خالی از هر صدف، هرچه گوهر

خالی از آینه، هر چه دیدار
خالی از هر صدا، هرچه باور

خالی از راحت و هرچه خفتن
خالی از بالش و هرچه بستر

::

با شمایم، شما! خانه ها، ها!
ها! شما خانه های محقر

ها! شما خانه هایی که مظلوم
داغ دارید تا صبح محشر

ها! شما خانه هایی که شعری
غیر غربت ندارید از بر

::

خاکتان خوش تر از خون انگور
خشتتان بهتر از سنگ مرمر